Pompa ciepła z grzałką – kiedy się włącza i czy to naprawdę problem? Zobacz, czy to bezpieczeństwo czy błąd instalacji

Ikona grzałki na sterowniku potrafi zestresować bardziej niż mróz za oknem. W głowie od razu pojawia się myśl: „rachunki zaraz eksplodują”. Tymczasem grzałka w pompie ciepła nie jest wadą ani awarią, tylko elementem zabezpieczającym system.

Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy grzałka przejmuje rolę głównego źródła ciepła. Sprawdź, kiedy jej praca jest normalna, przy jakiej temperaturze się włącza i jak ograniczyć jej działanie bez ryzyka dla instalacji.

Co to właściwie jest grzałka w pompie ciepła i do czego służy?

Grzałka w pompie ciepła to klasyczna grzałka elektryczna oporowa, która zamienia prąd bezpośrednio na ciepło – dokładnie jak w bojlerze. Różnica polega na tym, że nie jest ona podstawowym źródłem ogrzewania, lecz wsparciem i zabezpieczeniem całego systemu.

W typowych powietrznych pompach ciepła stosuje się grzałki o mocy:

• 3–9 kW,
  
• często podzielone na stopnie (np. 3 + 3 + 3 kW),
  
• uruchamiane sekwencyjnie, a nie jednocześnie.
  

Ich rola jest jasno określona:

• pokrycie chwilowych szczytów zapotrzebowania,
  
• zabezpieczenie instalacji przy ekstremalnych warunkach,
  
• wsparcie CWU i funkcji higienicznych,
  
• tryb awaryjny, gdy sprężarka nie pracuje.
  

W dobrze dobranej instalacji grzałka jest „pasem bezpieczeństwa”, a nie silnikiem napędowym całego systemu.

Gdzie jest grzałka w pompie ciepła i ile ich może być w jednym systemie?

Grzałka elektryczna w pompie ciepła nie zawsze jest jedna i nie zawsze w tym samym miejscu. Jej lokalizacja zależy od konstrukcji urządzenia i konfiguracji instalacji.

Najczęstsze miejsca montażu:

• jednostka zewnętrzna – grzałka tacy ociekowej lub karteru sprężarki,
  
• hydroboks / moduł wewnętrzny – grzałka w obiegu CO,
  
• wieża hydrauliczna (all-in-one) – w obiegu CO i/lub w zasobniku CWU,
  
• bufor ciepła – podnoszenie temperatury bufora,
  
• zasobnik CWU – typowa grzałka do ciepłej wody użytkowej.
  

W jednym domu mogą działać równocześnie nawet 3–4 różne grzałki, z czego użytkownik zwykle widzi na sterowniku tylko tę, która pracuje w danym momencie.

To ważne, bo ikona grzałki nie zawsze oznacza dogrzewanie domu – bardzo często dotyczy CWU lub zabezpieczeń.

Kiedy włącza się grzałka w pompie ciepła? Od czego to zależy?

Grzałka włącza się wtedy, gdy sprężarka nie jest w stanie samodzielnie pokryć chwilowego zapotrzebowania na ciepło lub gdy system tego wymaga ze względów bezpieczeństwa.
Kluczowym pojęciem jest tu punkt biwalentny.

Punkt biwalentny to temperatura zewnętrzna, przy której:

• powyżej – pracuje tylko sprężarka,
  
• poniżej – sprężarka otrzymuje wsparcie grzałki.
  

W polskich warunkach klimatycznych:

• najczęściej mieści się w zakresie –7°C do –11°C,
  
• dokładna wartość zależy od:
  
  • izolacji budynku,
    
  • temperatury zasilania instalacji,
    
  • mocy pompy,
    
  • ustawień sterownika.
    

Grzałka może się jednak włączyć również przy wyższych temperaturach, np. gdy:

• dom został mocno wychłodzony,
  
• zadano zbyt wysoką temperaturę zasilania,
  
• następuje dezynfekcja antylegionellowa CWU,
  
• trwa odszranianie parownika.
  

To normalne i krótkotrwałe epizody, a nie wada systemu.

Przy jakiej temperaturze włącza się grzałka? 

Nie istnieje jedna uniwersalna temperatura załączenia grzałki dla wszystkich domów. Fabryczne ustawienia sterowników często wskazują –5°C, ale w praktyce są one modyfikowane przez instalatora.

Najczęstsze scenariusze:

• dobrze ocieplony dom + podłogówka – grzałka włącza się bardzo rzadko albo tylko przy dużych mrozach,
  
• słabsza izolacja + grzejniki wysokotemperaturowe – wsparcie grzałki pojawia się wcześniej,
  
• źle dobrana moc pompy – grzałka może pracować nawet przy lekkim mrozie.
  

Jeśli w dobrze ocieplonym budynku grzałka regularnie działa już przy –1…–2°C, to sygnał ostrzegawczy:

• punkt biwalentny ustawiono zbyt wysoko,
  
• instalacja wymaga korekty,
  
• pompa jest niedowymiarowana.

W praktyce zbyt częsta praca grzałki bardzo często wynika z błędnego doboru mocy pompy, dlatego już na etapie projektu warto to policzyć poprawnie – dokładnie pokazujemy, jak to zrobić w poradniku pt. jak dobrać pompę ciepła do swojego domu?

Czy częste włączanie się grzałki to problem? Kiedy trzeba reagować

Tak – jeśli grzałka zaczyna pełnić rolę głównego źródła ciepła, to jest problem.

1 kWh ciepła z grzałki kosztuje praktycznie tyle, co 1 kWh prądu, podczas gdy pompa ciepła z COP 3–4 daje kilkukrotnie więcej energii cieplnej z tej samej ilości prądu.

Za sygnały alarmowe uznaje się:

• ciągłą pracę grzałki przez większość sezonu,
  
• udział grzałki powyżej 10–15% energii rocznej,
  
• rachunki zbliżone do kotła elektrycznego (od razu zerknij do wpisu o tym, dlaczego pompa ciepła zużywa dużo prądu!).
  

W poprawnie dobranych systemach:

• przy mrozach –10…–15°C grzałka może pracować kilkanaście–kilkadziesiąt minut dziennie,
  
• w skali roku oznacza to kilka–kilkanaście godzin pracy,
  
• wpływ na koszty jest wtedy umiarkowany.
  

Jeżeli oprócz częstej pracy grzałki zauważalne są też wyłączenia, restarty albo niestabilna praca całego systemu, to bardzo często oba problemy mają wspólne źródło – najczęstsze scenariusze opisujemy w artykule o tym, dlaczego pompa ciepła się wyłącza.

Jak wyłączyć lub ograniczyć grzałkę w pompie ciepła (tak, by nie uszkodzić instalacji)?

Grzałkę można ograniczyć, ale nie należy jej „odcinać na sztywno”. Najlepsze efekty daje mądre sterowanie, a nie blokowanie zabezpieczeń.

Najważniejsze kroki:

• ustawienie właściwego punktu biwalentnego,
  
• obniżenie temperatury zasilania instalacji,
  
• unikanie dużych obniżeń nocnych i wychładzania domu,
  
• ograniczenie maksymalnej mocy grzałki (np. z 9 kW do 3 kW).
  

W wielu sterownikach możliwe jest:

• wyłączenie grzałki powyżej 0°C,
  
• pozostawienie jej aktywnej tylko na duże mrozy i tryb awaryjny.
  

Całkowite wyłączenie grzałki może:

• obniżyć bezpieczeństwo instalacji,
  
• naruszyć zalecenia producenta,
  
• w skrajnych przypadkach wpłynąć na warunki gwarancji.
  

Jeśli grzałka w pompie ciepła włącza się częściej, niż powinna, albo masz wątpliwości, czy ustawienia punktu biwalentnego i temperatur zasilania są dobrane poprawnie, warto to sprawdzić zanim przełoży się to na rachunki. Nasz zespół pomaga ocenić pracę instalacji, skorygować ustawienia i dobrać rozwiązania dopasowane do realnych warunków budynku.

Sprawdź ofertę montażu pomp ciepła we Wrocławiu i skonsultuj swój system z praktykami, którzy pracują z tymi instalacjami na co dzień.

Najczęściej zadawane pytania o grzałkę w pompie ciepła